Σάββατο 11 Οκτωβρίου 2025. Η περιήγησή μου στο Αφγανιστάν έχει μπει στην δεύτερη εβδομάδα της την οποία και αφιερώνω στις δυτικές επαρχίες της χώρας. Αφήνω πίσω μου το Μαζάρι Σαρίφ και επισκέπτομαι την Μπαλχ, την αποκαλούμενη και «Μητέρα όλων των Πόλεων». Κατευθυνόμενος στα τείχη της αρχαίας πόλης, περνώ από το Μαυσωλείο και το ναϊκό συγκρότημα του σούφι του τάγματος των Νακσμπάντι, Κβάτζα Αμπού Νασρ Πάρσα. Εδώ είναι θαμμένη η Ραμπία Μπαλχί, η πρώτη ποιήτρια του Έρωτα -μετά την Σαπφώ- και του Αίματος.
Λίγο πριν φθάσω στα τείχη, μέσα στον κήπο του Πράσινου Τζαμιού, βρίσκεται ο τάφος της Ραμπία που έζησε τον 10ο αιώνα κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Σαμανιδών.
Η Ραμπία γεννήθηκε μέσα στα πλούτη, καθώς ο πατέρας της ήταν ο κυβερνήτης της Μπαλχ. Ήταν μια γυναίκα με απίστευτη μόρφωση, ευγένεια και μια σπάνια ποιητική φωνή που έγραφε τόσο στα περσικά όσο και στα αραβικά. Το έργο της ύμνησε τον έρωτα, την πνευματική αναζήτηση και την ελευθερία της ψυχής, σπάζοντας τα αυστηρά κοινωνικά στερεότυπα της εποχής της. Η μοίρα της, ωστόσο, σφραγίστηκε από μια τραγωδία. Η Ραμπία ερωτεύτηκε παράφορα τον Μπακτάς, έναν σκλάβο του παλατιού που υπηρετούσε τον αδελφό της, Χάρις που είχε αναλάβει την εξουσία μετά τον θάνατο του πατέρα τους. Όταν ο αδελφός της ανακάλυψε τον μυστικό αυτό έρωτα μέσα από τα φλογερά ποιήματα που η Ραμπία έγραφε για τον σκλάβο, θεώρησε ότι η τιμή της βασιλικής οικογένειας αμαυρώθηκε. Διέταξε να φυλακίσουν τον Μπακτάς σε ένα πηγάδι και να κλείσουν τη Ραμπία μέσα σε ένα καυτό, σφραγισμένο χαμάμ, αφού προηγουμένως της έκοψαν τις φλέβες. Ο θρύλος λέει ότι καθώς η ζωή της έσβηνε μέσα στους ατμούς, η Ραμπία βούταγε το δάχτυλό της στο ίδιο της το αίμα και έγραφε στον τοίχο του λουτρού τα τελευταία, σπαρακτικά της ποιήματα για τον έρωτα και την αδικία, μέχρι που άφησε την τελευταία της πνοή. Μαθαίνοντας τον θάνατό της, ο Μπακτάς απέδρασε, σκότωσε τον αδελφό της και στην συνέχεια αυτοκτόνησε πάνω στον τάφο της Ραμπία. Σήμερα, ο τάφος αυτός είναι ένας μικρός, σεμνός χώρος προσκυνήματος, κρυμμένος κάτω από τη σκιά των δέντρων. Παρακολουθώντας μερικές νεαρές Αφγανές που ήλθαν σχεδόν ταυτόχρονα με εμένα να αποθέσουν λουλούδια στον τάφο της, σκέφτομαι ότι σε μια χώρα όπως το σύγχρονο Αφγανιστάν, όπου τα δικαιώματα των γυναικών δοκιμάζονται τόσο σκληρά από το καθεστώς των Ταλιμπάν και η γυναικεία φωνή συχνά αποσιωπάται, ο τάφος της Ραμπία παραμένει ένα καταφύγιο. Νέες κοπέλες και γυναίκες έρχονται ακόμα και σήμερα εδώ, αφήνουν λουλούδια, αγγίζουν το μάρμαρο και ψιθυρίζουν τους στίχους της. Γι αυτές, η Ραμπία δεν πέθανε ποτέ· μετατράπηκε στο απόλυτο σύμβολο της πνευματικής αντίστασης και της ελεύθερης έκφρασης. Κοιτάζοντας τα λασπώδη τείχη του Αλεξάνδρου μερικά μέτρα πιο μακριά αντιλαμβάνομαι μια ιδιαίτερη όψη της Μπαλχ, όπου οι άνδρες έχτισαν βαριά τείχη από πέτρα και λάσπη για να κρατήσουν την εξουσία τους, αλλά αυτά έγιναν ερείπια, ενώ η Ραμπία, αντίθετα, έχτισε με λέξεις και αίμα, και η φωνή της επιβίωσε από τους Μογγόλους, τους κατακτητές και τους αιώνες, αποδεικνύοντας ότι στον ασιατικό Νότο η ποίηση είναι συχνά πιο ανθεκτική από την πιο σκληρή πέτρα.